Cập nhật DSM bị lỗi giữa chừng, cách phục hồi NAS Synology

Cập nhật DSM hỏng: hai loại lỗi, hai cách xử lý

Nghe thì đều là "NAS bị hỏng vì cập nhật", nhưng thực ra là hai chuyện khác hẳn nhau. Chuyện thứ nhất: NAS chưa làm gì sai, chỉ từ chối cập nhật vì phân vùng hệ thống hết chỗ. Chuyện thứ hai: quá trình ghi cập nhật bị ngắt giữa chừng, và phân vùng hệ thống hỏng thật. Nhầm hai chuyện này là cách nhanh nhất để biến một lỗi nhỏ thành một buổi tối mất ngủ.

DSM có một phân vùng hệ thống riêng, thường khoảng 2 GB, tách khỏi volume chứa dữ liệu. Phân vùng này không hiện trong Storage Manager. Storage Manager báo còn 3 TB trống không có nghĩa là đủ chỗ để cập nhật. Đây là cái bẫy số một của cả bài.

Bước 0: sao lưu và ghi lại hiện trạng

Backup trước, rồi mới làm gì thì làm. Ổ cứng nào rồi cũng có ngày chết. Nó chỉ chọn đúng hôm bạn chưa backup mà thôi. Cấu hình hệ thống nên lưu ra ngoài: vào Control Panel > Update & Restore > Configuration Backup, lưu về máy tính hoặc lên tài khoản Synology. Tên mục và giao diện có thể khác đôi chút tùy bản DSM, nên mở ra xem lại trên máy của bạn.

Kế đến, ghi lại hiện trạng: model NAS, phiên bản DSM đang chạy, đèn báo đang màu gì, có tiếng bíp không, thanh tiến độ dừng ở phần trăm nào. Chụp màn hình bằng điện thoại là đủ. Lúc đang hoảng, bạn sẽ không nhớ là 47% hay 74%. Thông tin này giúp Synology hỗ trợ nhanh hơn nhiều.

Nhóm 1: báo "insufficient system capacity"

Lỗi này nghe dọa người nhưng không làm hỏng gì. NAS chỉ đang từ chối cập nhật vì chỗ trống trên phân vùng hệ thống không đủ. Bắt đầu bằng cách đơn giản nhất: khởi động lại NAS, rồi thử cập nhật lại. Khởi động lại xóa thư mục /tmp, và đôi khi chỉ cần vậy là xong.

Nếu vẫn báo lỗi, bạn cần nhìn vào phân vùng hệ thống. Cách duy nhất để biết chắc là SSH. Bật tại Control Panel > Terminal & SNMP > Enable SSH service, rồi đăng nhập bằng tài khoản admin. Sau đó chạy:

df -h | grep md0

Dòng md0 là phân vùng hệ thống. Nếu cột Use% gần 100%, bạn đã tìm ra thủ phạm. Tiếp theo, tìm file lớn. Lệnh dưới đây chỉ quét phân vùng hệ thống nhờ tham số -x, không chui vào ổ dữ liệu:

sudo -i
du -xk / 2>/dev/null | sort -rn | head -20

Kết quả là danh sách thư mục lớn nhất, tính theo KB. Thủ phạm hay gặp là file tạm từ phiên terminal cũ nằm trong /root, hoặc log và cache của container Docker ghi vào đường dẫn hệ thống. Docker lưu image trên volume, nên nếu có container ghi dữ liệu vào đường dẫn như / hoặc /opt, phân vùng hệ thống sẽ đầy dần mà không ai để ý.

Khi dọn, chỉ xóa file bạn nhận ra là của mình: file tải tạm, file .pat cũ, log bạn tự tạo. Đừng đụng vào thư mục hệ thống của DSM. Xóa nhầm chỗ còn nguy hiểm hơn cả lỗi ban đầu. File quan trọng thì chuyển sang shared folder trên volume. Dọn xong, khởi động lại rồi thử cập nhật lại.

Nhóm 2: cập nhật treo hoặc bị tắt giữa chừng

Bước đầu tiên là chờ. Cập nhật DSM thường mất khoảng 20–40 phút. Thanh tiến độ đứng yên một lúc không có nghĩa là NAS chết, nhiều khi nó đang ghi một file lớn. Trong lúc đó đừng tắt máy. Đây là chỗ người ta hay làm hỏng máy nhất.

Nếu đã chờ đủ mà vẫn treo, thử tắt bằng nút nguồn theo cách bình thường. Chỉ khi không tắt được mới rút điện. Rút điện giữa lúc đang ghi phân vùng hệ thống chính là kịch bản gây hỏng. Nếu NAS có UPS, mất điện đột ngột sẽ ít đáng sợ hơn nhiều.

Khi NAS khởi động lại và DSM vẫn vào được, cập nhật lại bằng file .pat mới. File tải lần đầu có thể đã bị lỗi, và đây là lý do hay gặp nhất khi lần đầu thất bại. Tải từ trang chính thức Synology Download Center, đúng model và đúng bản muốn lên. Sau đó vào:

Control Panel > Update & Restore > DSM Update > Manual DSM Update, chọn file .pat, bấm Update. Chờ 20–40 phút và không tắt máy.

Hai điều cần nhớ. Một: DSM chỉ nâng cấp được lên bản mới hơn. Nếu báo không khớp phiên bản, file bạn chọn sai model hoặc cũ hơn bản đang chạy. Hai: sau khi đã lên bản mới thì không hạ cấp về bản cũ được, nên đừng tải bản cũ về "thử xem".

Khi DSM không khởi động: cài lại bằng Web Assistant

Nếu NAS không vào được DSM, hoặc báo System Partition Failed, đường chính thức là Web Assistant. Nó chạy trên trình duyệt, đọc trạng thái NAS qua mạng, không cần tháo ổ hay cắm USB boot. Điểm mấu chốt: cài lại DSM thường giữ được dữ liệu trong volume, nhưng cấu hình hệ thống thì mất.

Trước khi bắt đầu, kiểm tra ba thứ:

• Máy tính và NAS cùng mạng LAN.
• Tạm tắt VPN và tường lửa trên máy đang dùng.
• Nếu vẫn không thấy NAS, cắm dây trực tiếp từ máy vào cổng LAN của NAS, bỏ switch trung gian.

Các bước:

1. Mở trình duyệt, vào find.synology.com.
2. Chọn đúng NAS trong danh sách.
3. Nếu có tùy chọn Repair, thử Repair trước. Repair thường giữ được dữ liệu, nhưng một số cấu hình như user, tác vụ theo lịch, IP và mail có thể bị đặt lại.
4. Nếu Repair không được, chọn Reinstall.
5. Đọc kỹ từng màn hình. Thấy chữ Wipe hoặc Format thì dừng lại, không tiếp tục. Hai lựa chọn này nằm sát nhau. Một cái cứu dữ liệu, cái kia xóa sạch.
6. Chờ cài xong, đăng nhập, rồi khôi phục cấu hình từ file đã sao lưu ở Bước 0.

Cài xong cũng chưa phải là xong. Mở Storage Manager và kiểm tra volume đang ở trạng thái bình thường. Rồi kiểm tra lại user, tác vụ theo lịch, địa chỉ IP, cấu hình mail và các package đang dùng. Thiếu thì bổ sung, sai thì sửa.

Reset xóa sạch chỉ là đường cuối cùng

Gặp lỗi là nhiều người gõ "reset NAS" hoặc "cài lại Synology" vào Google. Đó là Factory Reset, và nó xóa sạch. Khác với Reinstall, Factory Reset không dùng để cứu dữ liệu. Chỉ nên cân nhắc khi đã backup đầy đủ, hoặc đã quyết định bỏ hết dữ liệu trên máy.

Nếu Web Assistant cũng không giải quyết được, liên hệ Synology Technical Support trước. Nếu NAS đang chứa dữ liệu quan trọng và phân vùng hỏng, đừng tự reset rồi mới hối hận. Gọi hỗ trợ, hoặc nhờ đơn vị khôi phục dữ liệu xem trước. Chi phí này rẻ hơn nhiều so với việc mất luôn dữ liệu.

Lỗi thường gặp và cách xử lý đầu tiên

Hai lỗi cuối nghe thì nhỏ nhưng tốn thời gian nhất. Đa số trường hợp không phải NAS hỏng, mà là máy tính đang chặn kết nối. Kiểm tra mạng trước khi nghi ngờ phần cứng.

Tùy chọn nâng cao (không bắt buộc)

• Kiểm tra sâu bằng SSH: Chỉ cần khi nhóm 1 lặp lại liên tục, nghĩa là có thứ đang tự ghi vào phân vùng hệ thống mỗi ngày. Lúc đó xem lại cấu hình volume của container trong Container Manager, tìm đường dẫn mount trỏ vào hệ thống.
• Nút RESET phía sau máy: Đây là can thiệp phần cứng, và các chế độ khác nhau tùy đời máy. Hướng dẫn trên diễn đàn có thể không đúng với model của bạn, nên đối chiếu Knowledge Base chính thức của Synology trước khi bấm. Chỉ làm khi đã sao lưu cấu hình.
• Khôi phục từ tài khoản Synology: Nếu đã lưu cấu hình lên tài khoản Synology, phần khôi phục sau khi cài lại sẽ nhanh hơn nhiều so với tự nhớ lại từng user và từng tác vụ.

Phòng tránh để không phải đọc bài này lần nữa

• Trước mỗi lần cập nhật, kiểm tra dung lượng phân vùng hệ thống. Có SSH thì chạy df -h | grep md0.
• Dùng UPS. Mất điện giữa lúc cập nhật là kịch bản tệ nhất, và cũng là kịch bản dễ phòng nhất.
• Không cập nhật khi đang có tác vụ backup chạy, hoặc khi có người khác đang thao tác trên NAS.
• Gỡ các package bên thứ ba chưa được Synology xác minh trước khi cập nhật lớn. Đây là nguồn gây lỗi cập nhật hay gặp.
• Chỉ tải file .pat từ Synology Download Center. Đừng dùng bản lấy từ nguồn không rõ.
• Không đặt script hay file thủ công vào phân vùng hệ thống như /root và /opt.
• Backup cấu hình định kỳ, đừng đợi đến lúc có sự cố mới nhớ.

Cập nhật DSM vẫn nên làm, vì bản mới thường vá lỗi bảo mật. Chỉ cần đúng thứ tự: backup, kiểm tra dung lượng, rồi mới bấm Update. Bỏ qua hai bước đầu, kiểu gì cũng có một buổi tối dài để nhớ lại.