Ai xài NAS đủ lâu rồi cũng gặp một trong hai kịch bản này: lỡ tay xoá nhầm cả thư mục quan trọng, hoặc tệ hơn — dính ransomware mã hoá sạch dữ liệu rồi đòi tiền chuộc. Lúc đó, thứ cứu bạn không phải là bản backup tối qua (mất cả ngày để phục hồi), mà là Snapshot: một "nút Undo" cho toàn bộ NAS, đưa thư mục về đúng trạng thái vài giờ trước chỉ trong vài phút.
Bài này hướng dẫn cài và dùng Snapshot Replication trên DSM 7.2 — chụp ảnh nhanh, lên lịch tự động, bật khoá chống ransomware, và khôi phục khi có sự cố.
Snapshot là gì — và khác backup thế nào?
Snapshot (ảnh chụp nhanh) là bản ghi lại trạng thái một thư mục tại một thời điểm. Nhờ cơ chế copy-on-write của Btrfs, nó gần như tức thì và cực kỳ tiết kiệm — chỉ lưu phần khác biệt, không copy lại toàn bộ dữ liệu. Bạn có thể chụp mỗi giờ mà tốn rất ít chỗ.
Điểm mấu chốt cần hiểu rõ: snapshot KHÔNG phải là backup. Snapshot nằm ngay trên cùng volume với dữ liệu gốc — nếu ổ cứng chết hoặc cả NAS hỏng thì snapshot cũng đi theo. Hãy hình dung:
- Snapshot = phòng thủ tuyến đầu: chống xoá nhầm và ransomware, khôi phục trong vài phút, nằm trên NAS.
- Hyper Backup = sao lưu thật sự: đưa dữ liệu ra ngoài (USB, đám mây, NAS khác) theo quy tắc 3-2-1, phòng khi NAS chết hẳn.
Nói cách khác: bật snapshot để "undo" nhanh, nhưng vẫn phải có backup offsite. Điều kiện bắt buộc: volume phải định dạng Btrfs (ext4 không dùng được snapshot). Nếu bạn theo bài dựng ổ đĩa của nashub và đã chọn Btrfs thì yên tâm.
Bước 1: Cài & chụp snapshot đầu tiên
Vào Package Center, tìm và cài gói Snapshot Replication (miễn phí). Mở app lên, sang tab Snapshots, chọn thư mục chia sẻ muốn bảo vệ (ví dụ media), rồi bấm Snapshot → Take a Snapshot. Vài giây là xong — bạn vừa có bản khôi phục đầu tiên.
Bước 2: Lên lịch tự động + khoá chống ransomware
Chụp tay một lần là chưa đủ; sức mạnh thật sự nằm ở lịch tự động. Chọn thư mục → Settings → Schedule, bật "Enable snapshot schedule" và đặt tần suất (ví dụ mỗi ngày, hoặc vài lần/ngày với dữ liệu quan trọng).
Đáng giá nhất ở đây là tuỳ chọn "Enable immutable snapshots" (ảnh chụp bất biến) với một protection period (ví dụ 7 ngày). Trong khoảng thời gian đó, không ai xoá được snapshot — kể cả admin, kể cả ransomware. Đây chính là lá chắn khiến mã độc bó tay: nó mã hoá được dữ liệu sống nhưng không đụng được vào các bản snapshot sạch.
Bước 3: Chính sách giữ bản (retention)
Chụp liên tục thì đến lúc cũng đầy ổ. Sang tab Retention, bật "Enable retention policy" và chọn cách giữ:
- Numbers of latest snapshots to keep — giữ N bản mới nhất.
- Keep all snapshots for X days — giữ mọi bản trong X ngày.
- Advanced retention policy — chính sách thông minh kiểu GFS: giữ theo giờ/ngày/tuần/tháng/năm (ví dụ 24 bản theo giờ + 7 bản theo ngày + 4 bản theo tuần + 12 bản theo tháng). Một bản có thể thoả nhiều quy tắc, hệ thống tự dọn bản thừa.
Mỗi thư mục giữ được tối đa 1024 snapshot. Với thư mục thay đổi nhiều, nên đặt retention chặt tay để khỏi phình dung lượng.
Bước 4: Khôi phục khi có sự cố
Đến lúc cần dùng: sang tab Recovery, chọn thư mục và thời điểm muốn quay về. Bạn có thể Restore (ghi đè, đưa thư mục về đúng trạng thái cũ) hoặc Clone (bung snapshot ra một thư mục mới để lấy vài file mà không đụng dữ liệu hiện tại).
Mẹo hay: bật tuỳ chọn "Make snapshots visible", người dùng Windows có thể tự chuột phải file → Previous Versions để lấy lại bản cũ mà không cần gọi admin.
Nhớ kỹ điều này
Snapshot là công cụ tuyệt vời để "undo" và chặn ransomware, nhưng không thay thế backup: nó vẫn nằm trên cùng con NAS. Một chiến lược an toàn hoàn chỉnh là Snapshot (chống xoá nhầm/ransomware) + Hyper Backup ra ngoài (chống NAS chết) — đúng tinh thần 3-2-1. Bật snapshot hôm nay, rồi lo tiếp phần sao lưu offsite là bạn đã ngủ ngon.
No comments yet