Synology Storage Pool Crashed dù ổ Healthy: cứu dữ liệu

Storage Pool "Crashed" trên Synology là gì

Mở File Station ra thấy trống trơn. Vào Storage Manager thì pool báo Crashed đỏ chót. Sang tab HDD/SSD thì ổ nào cũng Healthy xanh mướt. Y như đi khám về, chỉ số xét nghiệm nào cũng đẹp mà bác sĩ vẫn bảo nhập viện gấp.

Crashed (hỏng) là trạng thái DSM gắn cho storage pool hoặc volume khi không ghép được mảng RAID, hoặc khi file system hỏng tới mức không mount được. Dữ liệu biến khỏi File Station, nhưng biến khỏi File Station chưa có nghĩa là biến khỏi ổ. Thứ hay làm mất dữ liệu thật là màn bấm thử các nút "sửa" ngay sau đó, lúc tay còn đang run.

Phản xạ quen tay của đa số người là bấm sửa, cài lại DSM hoặc dán lệnh "fix" nhặt được trên mạng. Cả ba việc đều ghi đè lên ổ. Bài này đi theo thứ tự ngược lại: lấy dữ liệu ra trước, sửa sau. Về cơ bản đây cũng là thứ tự KB của Synology khuyến nghị.

Thứ tự cụ thể: xác định đúng trạng thái, hiểu vì sao ổ Healthy mà pool vẫn sập (để khỏi đổ oan cho phần mềm), chụp hiện trạng, đọc SMART, chép dữ liệu ra ngoài, rồi mới đụng tới nút sửa. Bài cũng chỉ ra các dấu hiệu cho biết lúc nào nên dừng tay, trước khi ca cứu được biến thành ca hết cứu.

Việc đầu tiên là biết mình đang ở trạng thái nào, vì Degraded, Crashed và Read-only xử lý khác hẳn nhau:

Degraded nghĩa là số ổ lỗi chưa vượt mức chịu lỗi. Dữ liệu vẫn dùng được nhưng mảng đã mất lớp bảo vệ. Đang ở trạng thái này thì bạn cần bài xử lý volume Degraded trên nashub.vn, không phải bài này.

Crashed, theo KB, là khi không đủ ổ để ghép pool, khi có ổ bị rút lúc máy đang chạy, hoặc khi file system bị lỗi. Read-only là DSM tự khoá ghi để bảo vệ dữ liệu khi file system lỗi hoặc SSD cache read-write bị crash.

Hai trạng thái phụ hay bị nhầm: Missing là DSM không phát hiện được ổ nào của pool. System Partition Failed là lỗi phân vùng hệ thống chứ không phải phân vùng dữ liệu, và Synology có KB riêng cho lỗi này.

DSM không có giao diện tiếng Việt, nên bài giữ nguyên nhãn tiếng Anh và chú thích bên cạnh. Các chuỗi thông báo trong bài trích từ DSM 7.2.2. Bản ổn định mới nhất hiện là DSM 7.4.1-90080 Update 1 (ra ngày 12/10/2026), còn các model chưa lên 7.4 dùng 7.3.2-86009 Update 5, nên chữ trên màn hình có thể lệch đôi chút giữa các bản.

Release notes 7.4.x không có thay đổi nào về Storage Manager hay Online Assemble. Đừng mong nâng cấp DSM là chữa được pool. Chưa kể bản 7.4.1 đã cài thì không hạ cấp được.

Ba tình huống hay gặp

• NAS gia đình 2 khay SHR-1, nhà mất điện đột ngột. Volume chuyển sang Read-only vì lỗi file system, nhưng ảnh vẫn xem được trong File Station. Việc cần làm: không tắt máy, chép ra ổ USB ngay, rồi mới tạo lại volume. Ca này dễ thở nhất, miễn là trong nhà không ai đòi "khởi động lại cho chắc".
• NAS văn phòng 4 khay SHR-1/RAID 5. Pool đang Degraded, đang rebuild dở thì có người rút nhầm một ổ khác, pool chuyển sang Crashed. Cắm lại đúng ổ vừa rút vào đúng khay cũ, DSM hiện "Can be assembled because drives are detected" và bạn có thể dùng Online Assemble.
• RAID 5 bị lỗi backplane hoặc cáp, hai ổ rớt cùng lúc. Log liên tục báo drive plugged in/out dù không ai đụng vào, cả hai ổ vẫn Healthy, và DSM không cho Online Assemble. Lúc này phải chọn giữa ghép mảng chỉ đọc trên Ubuntu, gửi đi cứu dữ liệu, hoặc mở ticket Synology.

Vì sao ổ Healthy mà pool vẫn Crashed

Dữ liệu trên Synology nằm trên ba lớp chồng lên nhau. Dưới cùng là md RAID, ghép các ổ thành một mảng. Ở giữa là LVM, chia mảng thành volume (dùng khi pool là SHR hoặc có nhiều volume). Trên cùng là file system Btrfs hoặc ext4.

Healthy là đánh giá SMART của từng ổ: bề mặt đĩa, sector lỗi, số lần kết nối lại. SMART không biết các ổ còn khớp nhau trong mảng hay không. Một ổ hoàn toàn lành vẫn có thể rớt khỏi mảng vì cáp lỏng, khe cắm lỗi hoặc mất điện giữa chừng.

Số ổ rớt vượt mức chịu lỗi (với SHR-1/RAID 5 là một ổ) thì pool sập, dù từng ổ vẫn báo Healthy. Nói gọn: ổ nào cũng lành, chỉ có cái mảng là vỡ.

Theo KB "What causes a volume to crash?" của Synology, nguyên nhân thường rơi vào các nhóm sau:

• Số ổ rớt khỏi mảng vượt mức chịu lỗi, do ổ lỗi hoặc do rút nhầm.
• SSD cache read-write bị crash hoặc bị gỡ sai cách.
• Ổ không có trong danh sách tương thích.
• Lỗi file system do mất điện đột ngột, do ổ từng có lỗi đọc/ghi, hoặc do RAM không chính hãng hay RAM lỗi. Metadata Btrfs hỏng thuộc nhóm này.
• Chuyển volume Btrfs sang model không hỗ trợ Btrfs.
• Cáp hoặc backplane lỗi. Dấu hiệu là log "I/O errors, drive plugged in, or drive plugged out" lặp đi lặp lại dù không ai thao tác, hoặc trạng thái "Drive slot disabled" / "Cannot be detected by controller".

Đọc đúng thông báo DSM

Vào Storage Manager > Storage, bấm vào pool rồi mở rộng mục Required Drive Info. Mục này liệt kê số serial của các ổ mà pool cần. Đối chiếu thông báo trên màn hình với các chuỗi gốc dưới đây:

• "This storage pool has crashed. However, a sufficient number of drives have been detected. Please click Online Assemble…", trạng thái hiện "Can be assembled because drives are detected": DSM đã thấy đủ ổ. Đây là tin tốt nhất bạn có thể nhận lúc này.
• "Insufficient number of drives in this storage pool… refer to Required Drive Info…": còn thiếu ổ. Xem serial nào đang vắng mặt.
• "This storage pool has crashed. To rescue your data, please sign in to your Synology Account to submit a technical support ticket. If you no longer need this storage pool, please click … > Remove…": DSM gợi ý mở ticket. Chữ Remove trong câu này nghĩa là xoá sạch pool.
• "Volume {0} has entered read-only status, possibly because of unexpected file system errors. We recommend backing up the data…": volume chỉ đọc, chép dữ liệu ra ngay.
• "File system errors occurred on Volume {0}. Back up your data and run a file system check.": để ý thứ tự trong câu, sao lưu đứng trước, kiểm tra đứng sau.

Nhiều người sợ nút Repair, nhưng theo KB: "The Repair option only appears when a storage pool is degraded." Pool Crashed không có nút đó. Nút nguy hiểm thật là Remove, và DSM lại đặt nó ngay trong thông báo crash. Giống xe chết máy giữa đường mà màn hình táp-lô hiện luôn nút "Bán xe".

Repair chỉ xuất hiện sau khi bạn assemble lúc còn thiếu ổ, tức là đúng lúc mảng đang yếu nhất.

10 việc đừng làm khi pool Crashed

1. Đừng bấm Remove hay Delete pool/volume. Đó là xoá sạch, không phải sửa.
2. Đừng Initialize ổ, đừng cài lại hay reset DSM. Nếu cắm ổ vào PC Windows, Disk Management sẽ hỏi "Initialize Disk". Bấm Cancel.
3. Đừng Online Assemble khi còn thiếu ổ, tức là khi DSM cảnh báo "…the storage pool and its volume will be in a "Degraded" status… All data stored in this storage pool will no longer be protected."
4. Đừng gắn ổ mới vào rồi bấm Repair. Rebuild sẽ đọc toàn bộ các ổ còn lại vốn đang yếu, rất dễ làm rớt thêm một ổ nữa.
5. Đừng chạy "Run a file system check" khi chưa có bản sao. Chính DSM cũng bảo sao lưu trước.
6. Đừng tắt, bật hay khởi động lại máy liên tục khi volume còn Read-only. KB ghi rõ: "please do not power off your system".
7. Đừng rút cắm hay đổi chỗ ổ để "thử". Mỗi lần rút cắm, mảng lại nhận thêm một sự kiện mới, và các ổ càng lệch nhau.
8. Đừng chạy Extended SMART test trên ổ nghi yếu khi chưa chép xong. Test này đọc toàn bộ bề mặt ổ. Lúc này chỉ nên xem Health Info, cùng lắm chạy Quick Test.
9. Đừng chạy btrfs check --repair, mdadm --create hay mdadm --assemble --force trên ổ gốc, dù hướng dẫn trên mạng viết chắc nịch cỡ nào.
10. Đừng thay SSD cache read-write rồi bấm Repair.

7 bước cứu dữ liệu ngay trong DSM

Phần lớn ca xử lý được ngay trong giao diện DSM, không cần cài thêm gói hay container nào: Storage Manager để xem trạng thái, Log Center và Support Center để lưu log, File Station, SMB hoặc Hyper Backup để chép dữ liệu.

Bước 1: Ngừng ghi

Dừng mọi tác vụ đang ghi vào NAS: máy khác đang backup về NAS, camera, tải về, container. Nếu volume còn đọc được, mỗi byte ghi thêm đều là rủi ro không cần thiết.

Bước 2: Chụp lại hiện trạng

• Chụp màn hình Storage Manager: khung pool, Required Drive Info và tab HDD/SSD.
• Xuất log ổ: Log Center > Logs, chọn loại log Drives, bấm Export. Trên DSM 7.1 trở xuống, log này nằm ở Storage Manager > HDD/SSD > Logs.
• Sinh gói log: Support Center > Support Services > Generate Logs. Gói này chứa thông tin hệ thống, nên chỉ gửi qua ticket chính thức của Synology, đừng ném lên diễn đàn.

Sau này cần đến chuyên gia, mấy tấm ảnh này cho họ biết trạng thái ban đầu trước khi có ai đụng tay vào.

Bước 3: Đọc SMART từng ổ

Vào Storage Manager > HDD/SSD, chọn từng ổ rồi mở Health Info. Ghi lại các chỉ số:

• Bad sector count.
• Drive reconnection / re-identification count (số lần ổ bị kết nối lại).
• SMART attribute 5, 187, 197, 198: các chỉ số về sector lỗi và sector chờ xử lý.
• Attribute 199 UDMA CRC: số này tăng thường là do cáp hoặc backplane, không phải do ổ.
• Ổ Seagate IronWolf có thêm mục IronWolf Health.

Bước 4: Volume Read-only hoặc còn đọc được thì chép ngay

Chép dữ liệu quan trọng nhất trước: ảnh gia đình, kế toán, hợp đồng. Phim tải về để sau, mất thì còn tải lại được. Có ba cách:

• File Station: cắm ổ USB vào NAS, chuột phải thư mục, chọn Copy to sang ổ USB.
• SMB: từ PC mở \\IP-của-NAS, kéo thư mục về ổ của PC.
• Hyper Backup sang USB hoặc NAS khác, nếu gói này đã cài sẵn. Bản hiện hành 4.2.2-4262 cần DSM 7.3 trở lên. Chưa cài thì đừng loay hoay cài thêm lúc này, File Station hoặc SMB là đủ.

File nào báo lỗi thì bỏ qua và chép tiếp (theo KB). Ổ đích phải là ổ riêng, tuyệt đối không ghi vào các ổ của pool đang hỏng.

Bước 5: Có nút Online Assemble thì bấm, rồi chép ra trước

Chỉ bấm khi hội đủ ba điều kiện: DSM hiện "Can be assembled because drives are detected", serial trong Required Drive Info khớp với các ổ đang cắm, và SMART các ổ đều ổn. Online Assemble là cơ chế chính thức của Synology, không cần khởi động lại. Nút này chỉ hiện khi đủ ổ và serial khớp, nên DSM đã tự loại bớt các ca nguy hiểm.

Assemble xong thì quay lại bước 4, chép dữ liệu ra trước. KB của Synology đặt data scrubbing trước bước backup. Bài này khuyên đảo lại thứ tự: scrub đọc toàn bộ các ổ, và nếu có ổ yếu thì nó dễ rớt đúng lúc đang scrub. Nếu trạng thái chuyển thành "Assemble failed", KB khuyên khởi động lại máy. Khởi động lại đúng một lần, vẫn không được thì sang bước 6.

Bước 6: Không có Online Assemble, không đọc được dữ liệu

Nếu DSM báo thiếu ổ, xem Required Drive Info để biết serial nào vắng mặt. Như tình huống văn phòng phía trên, đôi khi ổ thiếu chỉ là ổ vừa bị rút nhầm. Còn nếu đủ ổ mà vẫn bế tắc, bạn có ba đường:

• Mở ticket Synology: đăng nhập Synology Account, gửi kèm gói log từ bước 2. Với pool Crashed, chính DSM gợi ý cách này.
• Ghép mảng chỉ đọc trên Ubuntu: xem phần nâng cao bên dưới.
• Gửi đơn vị cứu dữ liệu nếu ca rơi vào nhóm "dừng tay" bên dưới.

Bước 7: Có bản sao rồi mới làm lại pool

Theo KB: Remove pool, chạy memory test qua Synology Assistant để loại trừ RAM lỗi, tạo pool và volume mới, rồi restore dữ liệu. Tới lúc này nút Remove mới là bạn.

Lỗi hay gặp khi xử lý pool Crashed

Assemble xong thấy Degraded, gắn ổ mới bấm Repair luôn

Rebuild chạy được nửa chừng thì thêm một ổ rớt, pool quay lại Crashed, lần này còn tệ hơn trước. Cách đúng: Degraded vẫn đọc được, nên tranh thủ chép hết dữ liệu ra rồi mới Repair.

Ổ Healthy nên tưởng lỗi phần mềm, đem cài lại DSM

Thủ phạm thường là cáp hoặc khe cắm, và cài lại DSM không chữa được backplane. Xem attribute 199 và tìm log plugged in/out lặp lại trong Log Center. Khi dữ liệu đã an toàn, làm theo KB "How do I know whether the problem is with my Synology NAS or drive when drive errors occur" để phân biệt lỗi ổ với lỗi khe. Đổi khe theo quy trình của KB là thử có kiểm soát, khác hẳn kiểu rút cắm loạn xạ.

Volume có SSD cache read-write bị crash

Thông báo thường là "Your data may be corrupted. Volume {1} is now in read-only mode…" hoặc "…submit a technical support ticket." Còn đọc được thì chép ra ngay. Đừng thay SSD rồi bấm Repair. Hướng dẫn dùng PC cứu dữ liệu của Synology không áp dụng cho ca này, nên đường đúng là ticket Synology hoặc đơn vị cứu dữ liệu.

Lúc nào nên dừng tay

Gặp một trong các dấu hiệu sau thì ngừng mọi thao tác và tính đến cứu dữ liệu chuyên nghiệp:

• Ổ kêu lạ, không được nhận, hoặc bad sector / pending sector đang tăng.
• Mảng chỉ chịu chạy khi dùng --force.
• Đã thử ro,rescue=all mà vẫn không mount được.
• Volume có SSD cache read-write bị crash.
• Đã lỡ chạy repair, rebuild hoặc fsck và tình trạng xấu đi.
• Dữ liệu chưa có bản backup nào và có giá trị cao.

Chính KB của Synology cũng viết: "refrain from trying any other methods to repair because it may cause more damage… seek the help of a local data rescue company."

Tùy chọn nâng cao (không bắt buộc)

Phần này dành cho người quen dòng lệnh, và chỉ dùng khi DSM không ghép được pool. Gõ sai một chữ ở đây có thể biến ca cứu được thành ca hết cứu. Không chắc tay thì dừng ở bước mở ticket.

SSH vào NAS, chỉ chạy lệnh đọc

Bật SSH ở Control Panel > Terminal & SNMP, đăng nhập bằng tài khoản admin, rồi chỉ chạy:

cat /proc/mdstat
sudo dmesg | tail -100

/proc/mdstat cho biết mảng nào thiếu thành viên (dấu _ trong chuỗi như [UU_U]). dmesg cho thấy lỗi I/O và ổ rớt. Không chạy bất kỳ lệnh ghi nào.

Ghép mảng chỉ đọc trên PC Ubuntu live

Điều kiện theo KB "How can I recover data from my DiskStation using a PC": volume Btrfs hoặc ext4, DSM 6.2.x trở lên, không có SSD cache read-write, và phải gắn toàn bộ ổ của pool (trừ ổ hot spare) vào PC cùng lúc. Chuẩn bị thêm một ổ đích riêng để chép dữ liệu ra.

Boot USB Ubuntu ở chế độ dùng thử, tuyệt đối không bấm cài Ubuntu lên ổ nào. KB thử nghiệm trên Ubuntu 18.04, lệnh gốc như sau:

sudo -i
apt-get update && apt-get install -y mdadm lvm2
mdadm -AsfR && vgchange -ay
cat /proc/mdstat
lvs
mount ${device_path} ${mount_point} -o ro

-AsfR nghĩa là assemble, scan, force, run. Cờ force có thể ghi lại superblock để ép các ổ lệch event count vào mảng, đúng kiểu ổ rớt trước, ổ rớt sau. Ghi lên ổ gốc là thứ cần tránh nhất lúc này, nên nashub khuyên thử chế độ chỉ đọc trước. Lệnh dưới đây nashub đã điều chỉnh cho Ubuntu 26.04 LTS (kernel 7.0):

sudo -i
apt-get update && apt-get install -y mdadm lvm2
cat /proc/mdstat                      # Ubuntu có thể đã tự ghép mảng sau khi cài mdadm
mdadm --stop /dev/mdX                 # nếu đã tự ghép thì dừng lại trước
mdadm --assemble --scan --readonly
lvs
vgchange -ay                          # chỉ cần khi lvs có kết quả (SHR / nhiều volume)
mkdir -p /mnt/syno
mount -o ro /dev/vg1/volume_1 /mnt/syno
# mount không lên thì thử lần lượt (chỉ cho Btrfs):
mount -o ro,rescue=usebackuproot /dev/vg1/volume_1 /mnt/syno
mount -o ro,rescue=all /dev/vg1/volume_1 /mnt/syno
dmesg | tail -50

Theo man page, --readonly nghĩa là "No writes will be allowed to the array, and no resync, recovery, or reshape will be started." Về đường dẫn thiết bị: RAID thường với một volume dùng /dev/mdX (ví dụ trong KB là /dev/md4), còn SHR hoặc nhiều volume dùng /dev/vg1/volume_1. Bỏ qua syno_vg_reserved_area. Mount lên rồi thì chép sang ổ đích bằng trình quản lý file của Ubuntu.

Tuỳ chọn rescue= có từ kernel 5.9. Riêng ignorebadroots và ignoredatacsums có từ 5.11, ignoremetacsums từ 6.12, và kernel 7.0 của Ubuntu 26.04 có đủ cả. Tuỳ chọn này bắt buộc đi kèm ro và không remount sang read-write được. Hướng dẫn cũ trên mạng hay ghi -o recovery, nhưng tuỳ chọn đó đã deprecated từ kernel 4.5 và được thay bằng usebackuproot.

Ba cạm bẫy trên Ubuntu

• Cài mdadm xong, mảng tự ghép ở chế độ đọc-ghi. Kiểm tra /proc/mdstat, chạy mdadm --stop rồi ghép lại với --readonly.
• Mảng chỉ chịu chạy khi có --force. Dừng lại. Nhân bản (clone) từng ổ trước, hoặc giao cho đơn vị cứu dữ liệu.
• Mount báo "open_ctree failed" hoặc "tree block corruption". Không chạy repair. Thử lần lượt rescue=usebackuproot rồi rescue=all, hoặc dùng btrfs restore. Trên diễn đàn có ý kiến cho rằng Btrfs của Synology khác bản Btrfs gốc nên kernel mới không đọc được, nhưng đó mới là giả thuyết, chưa có xác nhận.

Vẫn không mount được: btrfs restore

btrfs restore chỉ đọc từ ổ nguồn và chép file sang chỗ khác, không sửa gì trên mảng:

btrfs restore /dev/vg1/volume_1 /duong-dan-o-dich/

Thư mục đích phải nằm trên ổ khác, không thuộc pool hỏng.

Volume hoặc shared folder mã hoá

Volume mã hoá (DSM 7.2 trở lên) cần recovery key (file .rkey) và mở bằng cryptsetup theo đúng KB. Shared folder mã hoá thì dùng ecryptfs-utils, cũng theo KB. Mất key là không ai cứu được, kể cả đơn vị cứu dữ liệu.

Phòng trước để lần sau khỏi phải đọc lại bài này

• UPS: gắn UPS và bật UPS support trong Control Panel > Hardware & Power > UPS. Theo KB, mất điện là nguyên nhân hàng đầu gây lỗi file system.
• Snapshot không thay được backup. Snapshot nằm cùng pool, pool chết thì snapshot chết theo. Nó chỉ chống xoá nhầm và ransomware, trừ khi bạn dùng Snapshot Replication sang NAS khác (bản 7.5.1-1915 cần DSM 7.4 trở lên).
• Hyper Backup theo nguyên tắc 3-2-1: ba bản, hai loại thiết bị, một bản để ở nơi khác.
• Data scrubbing hai lần mỗi năm (theo KB), để phát hiện lỗi sớm khi mảng còn khoẻ.
• Hot spare và RAM chính hãng. RAM lỗi nằm ngay trong danh sách nguyên nhân crash của KB.
• Lịch SMART test kèm thông báo qua email, để biết ổ yếu đi trước khi nó rớt.
• Chọn ổ NAS-grade có trong danh sách tương thích của model, ví dụ WD Red Plus/Red Pro, Seagate IronWolf/IronWolf Pro, Toshiba N300, tuỳ số khay và mức tải.

Ổ báo Healthy chưa chắc dữ liệu đã an toàn. Dữ liệu chỉ thật sự an toàn khi có một bản backup nằm ở chỗ khác, và bản đó nên có trước cái hôm bạn phải mở bài này ra đọc.